جنگ زنده جان

 زنده‌جان یکی از ولسوالی‌های نزدیک به شهر هرات است که تنها ۳۰ کیلومتر با این شهر فاصله دارد. این ولسوالی بين ٦١ درجه و ٤٤ دقيقه طول البلد شرقى و ٣٤ درجه و ٢٠ دقيقه عرض البلد شمالى واقع است . مساحت اين ولسوالى حدود ١٨٢٨ کيلو متر مربع است و ارتفاع آن از سطح بحر حدود ٨٤٠ متر است .

جنگ زنده‌جان یا عملیات «طوفان صحرا» از معروف‌ترین پیکارهای دوران نبردهای ۱۴ساله افغانستان با حکومت‌های دهه‌ ۵۰ و ۶۰ است. این جنگ ها بخشی از نبردهایی است که از سوی حکومت وقت در سال ۱۳۷۰ به‌خاطر سرکوب مجاهدان راه‌اندازی شده بود.

زنده‌جان از نقاط کلیدی برای مجاهدان در هرات به‌شمار می‌آمد و حتا سقوط زنده‌جان به‌معنی شکست قطعی مجاهدان در آن زمان محسوب میشد.، به همین دلیل گروه‌های جهادی به مقاومت شدید پرداختند و دولت آن‌زمان نیز برای بازپس‌گیری این منطقه برنامه‌های بزرگی را روی‌دست گرفته بود.

این جنگ از چهاردهم ثور سال ۱۳۷۰ آغاز و تا ۲۱ دلو ۱۳۷۰ ادامه داشت، در این جنگ طی ۱۰ ماه و ۱۰ روز، زنده‌جان در محاصره کامل نیروهای دولتی قرار داشت و به‌طور مداوم بمباران می‌شد. بنا بر آمار ارایه شده، دولت آن وقت با پشتیبانی سلاح‌های سنگین و هواپیماهای خود که تا ۱۱۷ پرواز در شبانه روز داشته‌اند با ۶۸۰۰ نفر حمله شدیدی را آغاز کرده بودند.

داکتر محمدحسن شرق، صدراعظم افغانستان در زمان حکومت داکتر نجیب‌الله در کتابی تحت عنوان «کرباس پوش‌های برهنه‌پا» در مورد حملات زنده‌جان می‌نویسد: «آتش توپ‌های سنگین و انداختن بمب‌های تباه‌گر از هوا و فیرهای پی‌هم ده‌ها، صدها و هزار‌ها راکت زمین به زمین، اُرگان و اسکاد، زمین و زمان زنده‌جان را به صحرای محشر مبدل می‌کند.»

در این نبرد بیش از ۵۰۰ تن کشته شدند، نبرد زنده‌جان ده‌ها زخمی برجا گذاشت و هزاران نفر را بی‌خانمان کرد.

 حالا پس از گذشت ۲۲ سال از جنگ زنده‌جان، به‌تازگی مشخص شده است که ۲۷۵ معلول ذهنی در این ولسوالی زندگی می‌کنند، معلولانی که اکثریت‌شان طی ۲۲ سال اخیر به‌دنیا آمده‌اند.

احمدفواد طبیب‌زاده، معاون بخش معلولان کمیسیون مستقل حقوق بشر در غرب افغانستان نیز موجودیت ۲۷۵ کودک معلول ذهنی را تایید می‌کند، وی می‌گوید: «کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در غرب کشور اخیرا به همین دلیل تحقیقاتی را انجام داده است و در نتیجه دریافته که یکی از فاکتورها و عوامل مهم معلولیت‌های ذهنی در ولسوالی زنده‌جان در پهلوی ازدواج های فامیلی، استفاده از سلاح‌های دوران جنگ های خونین ۱۰ماهه زنده‌جان است.»

آقای طبیب‌زاده به محاصره ۱۰ماهه زنده‌جان اشاره می‌کند و می‌گوید «در آن‌زمان برعلاوه استفاده از سلاح‌های مخرب، آب و مواد غذایی به اندازه کافی به مردم نمی‌رسید، غذای مردم طی این ده ‌ماه بیش از همه نان و چای بوده است.»

آقای طبیب‌زاده هم‌چنان به اثرات سلاح‌ها در آن جنگ اشاره می‌کند و می‌گوید که پخش رادیو اکتیوها، بمباران‌های پی‌هم و تاثیرات باروت منجر به چنین وضعیتی به‌ویژه در دو روستای شکیبان و میمیزک ولسوالی زنده‌جان شده است.